Vì sao bạn nên viết quyển sách của chính mình?
Q: Vì sao bạn nên viết quyển sách của chính mình?
A: Tôi đã đọc hàng trăm quyển sách, có thể liệt kê một danh sách dài những cuốn đã tác động mạnh mẽ đến tôi, những cuốn sách tôi trân quý như những người thầy thầm lặng. Nhưng nếu chỉ được chọn một quyển sách quan trọng nhất, quyển sách đã thay đổi cuộc đời tôi—thì đó không phải là một tác phẩm tôi đã đọc, mà là một quyển sách tôi đã viết: Người viết kiếm sống.
Không phải vì nó là quyển sách hay nhất. Không phải vì nó hoàn hảo. Mà bởi vì khi tôi viết nó, tôi đã thay đổi chính mình.
Viết, giống như một hành trình giả kim—biến đổi những nguyên liệu thô của ký ức, trải nghiệm, những lần vấp ngã và những bài học rời rạc thành một điều gì đó có ý nghĩa. Thuật giả kim trong truyền thuyết là hành trình biến kim loại thô thành vàng, nhưng trong thế giới của người viết, giả kim chính là sự chuyển hóa nội tâm. Những nỗi đau có thể trở thành tri thức. Những thất bại có thể trở thành kinh nghiệm. Những mảnh vụn cuộc đời, khi được kể lại bằng một giọng điệu mới, có thể trở thành một thứ ánh sáng.
Và viết, theo một nghĩa nào đó, chính là liệu pháp tự sự—một cách để định hình lại câu chuyện của chính mình.
Liệu pháp tự sự nói rằng con người không đơn thuần là những gì đã xảy ra với họ, mà là cách họ kể về những điều đó. Bằng cách viết lại câu chuyện của mình, ta có thể thay đổi mối quan hệ với quá khứ, với những tổn thương, với những niềm tin giới hạn.
Khi viết, tôi nhìn lại hành trình viết lách của mình, từng cột mốc sự nghiệp, những lần đổ vỡ, những lần tái thiết. Tôi không chỉ kể lại câu chuyện, mà còn viết lại ý nghĩa của nó. Tôi quyết định chọn một phiên bản câu chuyện khiến tôi mạnh mẽ hơn.
Viết một cuốn sách không đơn thuần là một lời tự thú. Nó là một hành động kiến tạo ý nghĩa. Tôi đã biến một hành trình cá nhân thành một điều gì đó có thể chạm đến người khác. Và dù điều này có lẽ chỉ mang ý nghĩa sâu sắc với riêng tôi, thì ý nghĩa ấy cũng đủ mạnh để chấn động toàn bộ thế giới nội tâm của tôi.
Thay đổi đầu tiên là tôi đã nhìn lại cuộc đời mình một cách cẩn thận hơn bao giờ hết. Tôi tự hỏi: Tôi đã trải qua điều gì? Tôi có những tài sản kiến thức gì? Tôi học được bài học gì? Tôi muốn nói gì với thế giới? Tôi muốn gì? Tôi là ai—tôi quyết định là ai? Viết giúp tôi hệ thống hóa chính mình, một cách rõ ràng, mạch lạc và sâu sắc hơn.
Thay đổi thứ hai là những cánh cửa mở ra từ quyển sách. Tôi đã từng nghĩ viết lách là một hành trình đơn độc, nhưng chính cuốn sách này đã mang lại cho tôi những kết nối, những sự ủng hộ và đón nhận. Tôi có cơ hội dạy viết, mở lớp học, và đến giờ đã đồng hành cùng hơn 200 học viên—những người cũng đang trên hành trình viết của chính họ.
Thay đổi thứ ba là cơ hội đối diện với chính mình. Tôi đã đọc lại bản thảo ba lần trước khi gửi in, nhưng sau khi sách xuất bản, tôi không chạm vào nó nữa. Tôi né tránh, như thể không muốn thừa nhận mình là tác giả của chính nó. Tôi cảm thấy nó đầy khuyết điểm, những ý tưởng còn vụn dại, những lập luận chưa đủ sắc nét. Tôi không chịu nổi những lời khen tặng, mà chỉ nhớ những lời phê bình. Đó là khoảnh khắc tôi nhận ra nội tâm mình mong manh đến mức nào, cảm giác kẻ giả mạo (impostor syndrome) len lỏi trong từng suy nghĩ. Nhưng nếu vượt qua được điều đó, tôi biết mình sẽ trưởng thành hơn. Sẽ. (Tại vì tôi vẫn chưa tin vào những lời khen ngợi).
Thay đổi thứ tư, tôi hiểu rằng đâu là chiến trường mà mình sẽ thắng. Tôi không (chưa) viết được hư cấu, bởi thế giới của tôi được xây dựng từ những gì tôi đã nghiền ngẫm, đã cảm nhận, đã tiêu hóa. Tôi là một chiếc máy xay sinh tố, rồi một đầu bếp. Nhận thức này không làm tôi thất vọng, mà ngược lại, mang đến sự nhẹ nhõm. Tôi chỉ cần tiếp tục tìm kiếm những gì mình yêu thích, đắm chìm vào đó, và viết. Và đó là lý do tôi đang viết quyển sách thứ ba—một sự kết hợp giữa tâm lý học và viết.
Thay đổi thứ năm, là cách tôi làm việc. Tôi đã từng mất hai năm, tiêu sạch tiền tiết kiệm để viết quyển sách này. Nhưng bây giờ, tôi chọn một chiến lược bền vững hơn. Tôi viết từ 5h sáng, mỗi ngày hai tiếng. Và phần còn lại của ngày, tôi làm việc để kiếm tiền. Viết không còn là một cuộc đánh cược với tài chính, mà trở thành một phần nhịp sống của tôi— từ từ và bền bỉ.
Tôi tin rằng ai cũng có một câu chuyện cần kể. Nhưng điều quan trọng không chỉ là kể nó ra, mà là kể theo cách giúp ta mạnh mẽ hơn, yêu đời hơn, tự do hơn.
Viết không chỉ là ghi lại câu chuyện, mà còn là một hành trình biến đổi chính mình. Hãy làm giả kim với cuộc đời bạn. Hãy biến đổi câu chuyện của bạn thành một phiên bản giúp bạn trưởng thành hơn.
Và hãy viết quyển sách của riêng bạn.
Không cần biết có bao nhiêu độc giả, vì dù chỉ có một người duy nhất đọc nó, thì cuộc đời của độc giả ấy cũng sẽ thay đổi. Độc giả ấy—chính là bạn.